Egunero egiten dugun akats arrunt batek harrapakin erraz bihur gaitzake zibergaizkileentzat, gure datu pertsonalak lapurretaren aurrean erakutsiz. Gaur, gailuak erabiltzean egiten diren akatsik ohikoenak azalduko dizkizugu.
Erasotzaileek erabiltzen dituzten metodoak sofistikatuak dira eta erabiltzailearentzat antzemateko zailak; deskuidu txikiek arrisku handiak ekar ditzakete. Jarraian, zer 5 praktika saihes ditzakezun edo praktikan jarri behar dituzun azalduko dizugu.
Saihestu beharreko akatsak
Saihestu sare publikoak
Sare publikoetara konektatzea ez da ideia ona. Sare horietako batera konektatzen zarenean, konexioa eten daiteke eta edonor zure datuetara sar daitezke konturatu gabe. Ahal duzun guztietan, erabili datu mugikorrak eta desaktibatu WiFi konexio automatikoa leku publiko horietan.
Aplikazioen baimenak berrikusi
Xehetasunez berrikusi behar dituzu aplikazioen baimenak, beharrezkoak ez direnak ez aktibatzeko eta zure burua babesteko datu pertsonalak behar ez bezala erabiltzeagatik edo hirugarrenei saltzeagatik. Aplikazioak legezko iturrietatik deskargatzea ere oinarrizko neurria da.
Pasahitz ahulak eta errepikakorrak
Gako errazak erabiltzea edo hainbat zerbitzu, aplikazio edo webgunetan errepikatzea ohikoa bezain arriskutsua da; izan ere, leku horietako batek filtrazioren bat izanez gero, zibergaizkileek pasahitz bera erabiltzen saia daitezke beste zerbitzu eta kontuetarako.
Pasahitz segurua izan behar da, ondo landua, eta ez du izan behar datu pertsonalik, ez eta zerbitzu bakoitzerako erlazionatzen gaituen ezer ere. Pasahitzen kudeatzaile bat erabil dezakezu: blog sarrera honetan jakin behar duzun guztia kontatzen dizugu.
Kontuz phising erasoekin
Adimen artifizialaren etorrerarekin, orain zehaztasun handiz imitatzen dira bankuen, bidalketa enpresen edo kontaktu pertsonalen mezuak. Iruzurrezko esteka batean klik eginez gero, pasahitzak erakuts ditzakezu, malwarea instalatu edo identitatea lapurtu. Egiaztatu beti igorlearen helbidea, ez egin klik esteka susmagarrietan eta, zalantzarik izanez gero, jarri zuzenean harremanetan enpresa edo pertsona horrekin.
Babestu zure gailua
Gure gailuan inolako pasahitzik, patroirik edo pinik ez badugu, edonork eskuratu ahal izango luke gure informazio pertsonala, banku-informazioa, sare sozialetakoa eta aplikazioetakoa, munduko erraztasun guztiarekin.
Egin behar dena, pasahitz seguruak inplementatzeaz gain, autentifikazio biometrikoa aktibatzea da (aztarna edo aurpegi-ezagutzea).
Gure datu pertsonalak babestea ere jarrera kontua da. Kontua da erabaki adimendunak hartzea, balizko mehatxuen aurrean erne egotea eta gure pribatutasunak gero eta interkonektatuagoa dagoen mundu honetan duen garrantzia baloratzea.
Sar ezazu zure iruzkina